تبلیغات
لطفا از مرور گر فایر فكس استفاده كنید ...................................به نامی خودای گه وره و وه شه ویس ....هه‌رچه‌ن مه‌واچان فارسی شه‌که‌ره‌ن * کوردی جه‌ شه‌که‌ر به‌ڵ شیرین ته‌ره‌ن * یه‌قینه‌ن جه‌ ده‌ور دونیای پڕ ئه‌ندێش * هه‌رکه‌س دڵشاده‌ن وه‌ زوان وێش*خانای قبادی............................... پالنگان،پاڵنان«تاریخی سه هزار ساله» شهید قاضی محمد
کلیک کنید

پالنگان،پاڵنان«تاریخی سه هزار ساله»
 
قالب وبلاگ

فراخوان نخستین همایش  » داستان کوتاه هورامی«

  ژیوای

 ژیوای

فیش حقوقی معلمان سراسر كشور

زكات علم نشر آن است

هورامان شناسی

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
لینک دوستان

كد لو گوی ده لاقه ویه رده ی  )

هه ورامان هانه به رچه م

Wimir|ویمیـــــر

ئه کره م حه‌سنزاده(سه‌ریاس)

كتاب خانه هورامان

دانستنیها

گروهی از محققان ادبیات عامیانه معتقدند كه قدیمی ترین اجرا كنندگان و سازندگان ترانه های عامیانه مثل هوره، مور و سیاچمانه مردمان جوامع عشایری وچوپانان بوده اند كه در هنگام چراندن گله در مراتع و كوهپایه های سرسبز از سر ذوق یا دلتنگی بدان پرداخته اند (نورمحمدی،1385) بر ما معلوم است که جامعه عشایری Nomadic و کوچرو در بین النهرین و ایران باستان از قدمت فراوانی برخوردار است بدان حد که این حوزه فرهنگی در زمره حوزه های اولیه در اهلی کردن دام و گیاهان بود یعنی اولین مناطق در ظهور جوامع شبانی و کشاورزی، و بهتر است بگوییم که مهبانگ(BigBang) فرهنگی به معنای واقعی در حوزه بین النهرین و در همسایگی ایران زمین اتفاق افتاد به همین دلیل است که می توان گفت «آواز مادر» هم از این منطقه به میان سایر ملل راه یافته است.

فاروق صفی زاده در کتاب «پژوهشی درباره ترانه های كردی» می نویسد همین شیوه بیان هوره با گذاشتن دست در بغل گوش و محترمانه نشستن در خواندن قرآن هم به كار می رود . اگر توجه داشته باشیم شیوه بیان سیاچمانه و مور همچون هوره با حالت دست به گوش گذاشتن و احترام نهادن در هنگام خواندن آن است. او در مورد سیاچمانه خاطر نشان می کند که این آواز یکی از مقام های سی گانه موسیقی کردی است که از لحاظ محتوایی مضنون عشقی آن بر محتوای مجلسی و مذهیی اش ارجحیت دارد. زبان شعر سیاچمانه اورامی است. او در ادامه می گوید نزدیکترین مقام به سیاچمانه، "هوره " است که ما با آگاهی به نزدیکی مور با این دو آواز می توانیم ریشه مشترکشان را اثبات کنیم چنانکه بنابر تشابهاتی اینچنینی نشانگر کارکرد آیینی آنها و هم خانواده بودنشان است و ادله های ما را در اثبات فرضیه مان محکم تر می کند.

منطقه کرمانشاهان وارث سه گونه از كهن ترین و قدیمی ترین آوازهای جهان است(هنرجو،1386) که به جرات می توان گفت با وجود ریشه مشترک آنها، مادر آوازهای جهان در این حوزه فرهنگی می باشد، این سه گونه آواز بدین قرار است: ۱ـ هوره ۲ـ سیاچه مانه ۳ـ مور

بررسی خانم استارك پژوهشگر فرانسوی نشان داده كه مور شباهت خاصی با آواهای منطقه آلپ دارد و بر آن است كه این آوازها از مور نشات گرفته اند. به گفته وی بر اساس بررسی‌ها، بسیاری از آواهای ژاپنیها هم از مور و هوره به عاریت گرفته شده اند (ایرنا، 1386) خانم استارک از از سیاچمانه سخنی به میان نیاورده است و این احتمالا به علت عدم آشنایی ایشان با منطقه اورامان بوده است اما شواهد ارتباط این آواز با مور و هوره بر رابطه میانشان دلالت دارد و اینچنین میتوان نظر خانم استارک را اصطلاح کرد که آواهای آلپ نشینان و ژاپنی ها نه از هوره و مور بلکه ریشه در مادر این آوازها دارد.

هر کدام از آوازهای هوره، مور و سیاچمانه دارای سبك مختص به خود هستند که از تلفیق شعر و آواز است و همین تفاوت سبب می شود كه این آوازها، آزاد و متفاوت قلمداد شوند. اوج و فرودهای هوره در کنار مور و سیاچمانه با مقام «قه تاری»  در كردی كه در مایه‌ی شور خوانده می شود، دارای تشابهاتی است. هر کدام از این اوازها دارای مقامهای خاص خود هستند.

 

نتیجه گیری:

بنا بر یافته های تحقیق به نظر می رسد که آوازهای هوره، مور و سیاچه مانه دارای یک ریشه بوده و از یک منشا منشعب شده اند، یعنی با مقایسه این آوازها می توان به این تبیین رسید که هوره، مور و سیاچه مانه قبل از جدایی گورانهاو هورامیها از کلهرزبانان و لکها یعنی زمانیکه از نظر جمعیتی، آیینی و ... یکسان بوده و یا اختلاف کمتری داشته اند و منطقه ایی نزدیک به هم می زیستند دارای یک منشا بوده اند. آنان در این زمان یک آواز واحد داشته اند که می توان آن را کهن ترین آواز کردی و یکی از کهنترین آوازهای جهان خواند. در تایید این مدعا می توان تشابه این آوازها و کاربرد واقعی شان را خاطر نشان کرد اما بعدها در طول زمان در اثر ازدیاد جمعیت، جدایی جغرافیایی، گویشی و ... هر کدام سبک مخصوص به خود را گرفته اند. در تایید این مدعا می توان گویش گورانی یعنی زبان مشترک مورد کاربرد گورانها (قلخانیها) و هورامیها را مثال زد که در دو شاخه گوران نو و هورامی منشعب شده اند .

گرچه «آواز مادر» که ریشه و منشا مشترک هوره، مور و سیاچه مانه است و از زندگی مردم نشات گرفته اما الگویی که آواز مادر و بعد هوره، مور و سیاچمانه از آن تقلدی کرده اند همان صدای کبک است.  سندی بر ادعای تشابه آوایی صدای کبک و ارتباط آن با سیاچمانه این است که مشهورترین سیاچمانه خوان هورامان یعنی عثمان کیمنه ایی به «BaqashĔĻ» یعنی كبك خوش­آهنگ مشهوربوده است.

کبک تنها پرنده ایی است که در میان کردان از احترام و اهمیت فراوانی برخوردار است به طوری که از گذشته دور تا به امروز افتخار هر کردزبانی در این بوده است که در خانه خود صاحب حداقل یک کبک باشد، آن را در قفس مخصوص کبک نگه دارد و از آن نگه داری کند، بدون اینکه هیچ منفعتی مادی برایش در بر داشته باشد. 

 از طرفی  در مراسم ها و امروزه حتی در برنامه های فولکلوریک کردی در جلو سن و مقدم بر هر چیزی، کبک هم در کنار دیگر عناصر صحنه موجود است. تشابه آوایی که بین صدای کبک با این آوازها وجود دارد خود فرضیه  ما را اثبات می کند و این خود باز وجود منشا را اثبات می کند. از تاریخچه «آواز مادر» اطلاع زیادی در دست نیست اما از نوع ادای کلمات سه آواز منشا گرفته از آن (و در واقع زیرشاخه های آن،) بدون استفاده از هیچ گونه سازی پیداست که این نوا جزء اولین آوازها بوده است. از طرفی مور، هوره و سیاچمانه تنها توسط حنجره و بدون استفاده از ساز اجرا می شود و این نکته نیز بر قدمت آن صحه می گذارد. به هر حال امروزه ما اثری از آواز مادر نمی بینیم اما شاهد حضور سه فرزندان و در واقع زیرشاخه های آن هستیم.با این حال هر چند ظاهرا اینچنین به نظر میرسد که این آوازها رو به نابودی و یا حداقل تغییر کارکرد و نقش است، اما آنچه مسلم است  در کنار محفوظ ماندن نقش آیینی این آوازها ،حوادث روزمره زندگی افراد، عشق، هجران، فراق، مسایل اجتماعی، دلاوریها و رشادت ‌مردیها و اتفاقات تاریخی  نیز در این سه شاخه آواز مادر،دربر گرفته شده است.

 

منابع:

- همزه ایی، غلامرضا فریبزر (1385). جامعه شناسی هویت قومی نمونه گویشوران لکی، انتشارات دانشگاه رازی، کرمانشاه.                                                              - ژان دورینگ(1378). موسیقی و عرفان سنت اهل حق، ترجمه سودابه فضائلی، تهران، نشر پرسش.                                                                                            - صفی زاده بورکه ایی، صدیق، (1361). نوشته های پراکنده درمورد یارسان- اهل حق، تهران، موسسه مطبوعاتی عطائی.

- ڕوسته م، ئه یوب(2006). یارسان ( لیکوڵینه وه یه کی میژوویی – دینییه ) سه باره ت به کاکه یی، سلێمانی، چاپی یه که م، له بڵاو کردنه وه کانی مه ڵ به ندی ڕوشنبیری هه ورامان.

- صفی زاده، فاروق، شناخت موسیقی.

- نشریه تریفه شماره4 دانشگاه اراک

  تنبور از دیر باز تا کنون نوشته سید خلیل عالی نژاد.

- فرهنگ سازها نو شته حسین علی ملاح

- سهامی، علی، پیشینه ی فرهنگی هوره،

-http://www.sirwanweekly.com/Default.aspx?TabId=58&nid=1707

- www.kurdistanmiras.ir

-  chope.persionblog.com

 - jowan22.persionblog.com

- www.artmusic.ir

- نورمحمدی، حامد (1385). هوره.

- http://kalhor2006.blogfa.com/post-5.aspx

h ttp://www.ilamtoday.com/article/article.asp?n=50-    

 یادی از هوره خوان معروف کرد ، مرحوم علی نظر منوچهری - قنبری، مسعود (2005).
- http://www.balout.ir/archives/12005.04.29/000192.shtm

-  حمید (1386). هوره شناسنامه فرهنگی سرزمین کرد است.

- http://www.yarsan.net/ru/xabr.php/2007/09/07/105.html

- جعفر، (1385).هوره نجوای عاشقانه کرد ها

- سهامی، علی (84). پیشینه ی فرهنگی هوره

- سنندج، خبرنگار آفرینش

- http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/News.aspx?NID=6839

- http://www.govar-mehabad.net/detail.asp?id=1811

- موسیقی کرمانشاهان، 1386      

- http://music.sadatnews.ir/news_item.asp?NewsID=543

- نعمتی،2004، خبرگزاری دانشجویان ایران- ارومیه

- http://www.mediya.net/xeber/muiqi_a.nemeti.htm

- سلیمی، حامد (2006). نگاهی به مقام پاوه موری(مور) ودیگر مقام های مرثیه ای تنبور

- http://lakestan.com/article152.html

 

ـ هنرجو (1386). كرمانشاه

- http://www.yaarsaan.blogfa.com/

- مـــورتیر ،۱۳۸۶، نشریه بلوط

- http://www.balout.ir/archives/2007.06.23/000648.shtml

- عزیزی، سیروس (1386). سیاچمانه هورامی

- دیار زاگرس دامان قدیمی‌ترین آواهای باستانی ایرنا، 1386      

 




طبقه بندی: مطالب مفید هورامی، هورامان،
[ چهارشنبه 11 بهمن 1391 ] [ 17:38 ] [ زیرك محمدیان،كامیاران،پالنگان ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.

زیرك محمدیان

درباره ی وبلاگ

پیوندهای روزانه
امکانات وب

هه ورام تفین

وبلاگ پالنگان،پالنان

ممنون میشم اگه كد داخل مستطیل را در وبتون جا دهید

قرآن كُردی

اخبار كردستانات

مشاهیر كرد

آمار چندین وبلاگ

تفسیر فی ظلال القرآن

فاتحه خوانی،سنت ها،بدعت ها

كتیب خانه ئه وین

كد لو گوی یانه و شیعره كام )

هه نبانه بورینه